sin75∘ jadvalda yo'q, lekin 75∘=45∘+30∘. Qo'shish formulalari ikki burchak yig'indisi yoki ayirmasining funksiyasini har bir burchakning funksiyalari orqali ifodalaydi: sin75∘=46+2. Trigonometriyaning qolgan formulalari shulardan chiqadi.
Kosinus formulasining isboti
M(cosα;sinα) va N(cosβ;sinβ) birlik aylanadagi nuqtalar bo'lsin. OM va ON uzunligi 1 ga teng vektorlar, ular orasidagi burchak kosinusi cos(α−β) ga teng. Skalyar ko'paytma koordinatalar orqali ham hisoblanadi, shuning uchun:
cos(α−β)
=cosαcosβ+sinαsinβ
β o'rniga −β qo'ysak, yig'indi kosinusi chiqadi. sinγ=cos(2π−γ) dan sinus uchun formula chiqadi. Tangens esa sinusning kosinusga nisbati.
Qo'shish formulalari
Funksiya
Yig'indi
Ayirma
Funksiyasin
Yig'indisin(α+β)=sinαcosβ+cosαsinβ
Ayirmasin(α−β)=sinαcosβ−cosαsinβ
Funksiyacos
Yig'indicos(α+β)=cosαcosβ−sinαsinβ
Ayirmacos(α−β)=cosαcosβ+sinαsinβ
Funksiyatg
Yig'inditg(α+β)=1−tgαtgβtgα+tgβ
Ayirmatg(α−β)=1+tgαtgβtgα−tgβ
Funksiyactg
Yig'indictg(α+β)=ctgα+ctgβctgαctgβ−1
Ayirmactg(α−β)=ctgβ−ctgαctgαctgβ+1
Sinus va kosinus formulalari har qanday burchaklar uchun o'rinli. Sinusda ishora saqlanadi, kosinusda almashadi. Tangens formulasi uchun tgα,tgβ va chapdagi tangens mavjud bo'lishi kerak: cosα=0,cosβ=0,cos(α±β)=0. Kotangens formulasi uchun esa sinα=0,sinβ=0,sin(α±β)=0.
Tangens formulasining sharti amaliy ahamiyatga ega: tgαtgβ=1 bo'lsa, maxraj nolga aylanadi, tg(α+β) mavjud emas va α+β=2π+πk. Masalan, tgα=2,tgβ=21 bo'lgan o'tkir burchaklarda α+β=2π.
Jadvalda yo'q burchaklar
15∘=45∘−30∘,75∘=45∘+30∘,105∘=60∘+45∘ bo'lgani uchun quyidagi qiymatlar chiqadi. Ularni keyingi darslarda ham ishlatamiz.
α
sinα
cosα
tgα
ctgα
α15∘
sinα46−2
cosα46+2
tgα2−3
ctgα2+3
α75∘
sinα46+2
cosα46−2
tgα2+3
ctgα2−3
α105∘
sinα46+2
cosα42−6
tgα−2−3
ctgα3−2
Formulani teskari o'qish
Ko'p misolda o'ng tomon berilgan bo'ladi, uni tanib bitta funksiyaga yig'amiz.
Ifoda
Yig'ilgani
Qiymati
Ifodasin50∘cos10∘+cos50∘sin10∘
Yig'ilganisin60∘
Qiymati23
Ifodacos70∘cos10∘+sin70∘sin10∘
Yig'ilganicos60∘
Qiymati21
Ifodacos25∘cos20∘−sin25∘sin20∘
Yig'ilganicos45∘
Qiymati22
Ifoda1−tg25∘tg20∘tg25∘+tg20∘
Yig'ilganitg45∘
Qiymati1
1−tgx1+tgx=tg(4π+x)
1+tgx1−tgx=tg(4π−x)
tg4π=1 dan. Shart: tgx mavjud va maxraj nolga teng emas
Formulalardan kelib chiqadigan tengliklar
Ikki formulani ko'paytirsak:
sin(α+β)sin(α−β)
=sin2α−sin2β
=cos2β−cos2α
cos(α+β)cos(α−β)
=cos2α−sin2β
=cos2β−sin2α
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash