Kirish

Keltirish formulalari

Jadvalda faqat 0∘0^\circ dan 90∘90^\circ gacha qiymatlar bor, lekin imtihonda sin⁡240∘\sin 240^\circ yoki tg⁡1665∘\operatorname{tg}1665^\circ so'raladi. Keltirish formulalari istalgan burchakni o'tkir burchakka keltiradi. Formulalar soni ko'p, ammo ularning hammasi bitta qisqa qoidaga bo'ysunadi.

Keltirish qoidasi

Nom: burchak π±α\pi\pm\alpha, 2π±α2\pi\pm\alpha ko'rinishida bo'lsa, funksiya nomi o'zgarmaydi; π2±α\dfrac{\pi}{2}\pm\alpha, 3π2±α\dfrac{3\pi}{2}\pm\alpha ko'rinishida bo'lsa, nom almashadi: sin⁡↔cos⁡\sin\leftrightarrow\cos, tg⁡↔ctg⁡\operatorname{tg}\leftrightarrow\operatorname{ctg}.

Ishora: α\alpha ni shartli ravishda o'tkir burchak deb olamiz, berilgan burchak qaysi chorakka tushishini aniqlaymiz va boshlang'ich funksiyaning shu chorakdagi ishorasini natija oldiga qo'yamiz.

Misol: cos⁡(3π2+α)\cos\left(\dfrac{3\pi}{2}+\alpha\right). Burchakda 3π2\dfrac{3\pi}{2} turibdi, nom almashadi: cos⁡\cos o'rniga sin⁡\sin. O'tkir α\alpha da burchak IV chorakda, boshlang'ich funksiya kosinus u yerda musbat. Natija sin⁡α\sin\alpha. α\alpha ni o'tkir deb olish faqat ishorani topish usuli; tayyor formula har qanday α\alpha uchun o'rinli.

To'liq jadval

Burchaksin⁡\sincos⁡\costg⁡\operatorname{tg}ctg⁡\operatorname{ctg}
Burchak−α-\alphasin⁡\sin−sin⁡α-\sin\alphacos⁡\coscos⁡α\cos\alphatg⁡\operatorname{tg}−tg⁡α-\operatorname{tg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}−ctg⁡α-\operatorname{ctg}\alpha
Burchakπ2−α\dfrac{\pi}{2}-\alphasin⁡\sincos⁡α\cos\alphacos⁡\cossin⁡α\sin\alphatg⁡\operatorname{tg}ctg⁡α\operatorname{ctg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}tg⁡α\operatorname{tg}\alpha
Burchakπ2+α\dfrac{\pi}{2}+\alphasin⁡\sincos⁡α\cos\alphacos⁡\cos−sin⁡α-\sin\alphatg⁡\operatorname{tg}−ctg⁡α-\operatorname{ctg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}−tg⁡α-\operatorname{tg}\alpha
Burchakπ−α\pi-\alphasin⁡\sinsin⁡α\sin\alphacos⁡\cos−cos⁡α-\cos\alphatg⁡\operatorname{tg}−tg⁡α-\operatorname{tg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}−ctg⁡α-\operatorname{ctg}\alpha
Burchakπ+α\pi+\alphasin⁡\sin−sin⁡α-\sin\alphacos⁡\cos−cos⁡α-\cos\alphatg⁡\operatorname{tg}tg⁡α\operatorname{tg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}ctg⁡α\operatorname{ctg}\alpha
Burchak3π2−α\dfrac{3\pi}{2}-\alphasin⁡\sin−cos⁡α-\cos\alphacos⁡\cos−sin⁡α-\sin\alphatg⁡\operatorname{tg}ctg⁡α\operatorname{ctg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}tg⁡α\operatorname{tg}\alpha
Burchak3π2+α\dfrac{3\pi}{2}+\alphasin⁡\sin−cos⁡α-\cos\alphacos⁡\cossin⁡α\sin\alphatg⁡\operatorname{tg}−ctg⁡α-\operatorname{ctg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}−tg⁡α-\operatorname{tg}\alpha
Burchak2π−α2\pi-\alphasin⁡\sin−sin⁡α-\sin\alphacos⁡\coscos⁡α\cos\alphatg⁡\operatorname{tg}−tg⁡α-\operatorname{tg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}−ctg⁡α-\operatorname{ctg}\alpha
Burchak2π+α2\pi+\alphasin⁡\sinsin⁡α\sin\alphacos⁡\coscos⁡α\cos\alphatg⁡\operatorname{tg}tg⁡α\operatorname{tg}\alphactg⁡\operatorname{ctg}ctg⁡α\operatorname{ctg}\alpha

Tangens va kotangens qatnashgan tengliklar ikkala tomon mavjud bo'lganda o'rinli: masalan, tg⁡(π2−α)=ctg⁡α\operatorname{tg}\left(\dfrac{\pi}{2}-\alpha\right)=\operatorname{ctg}\alpha uchun sin⁡α≠0\sin\alpha\ne 0 kerak.

To'ldiruvchi burchaklar

Yig'indisi 90∘90^\circ bo'lgan ikki burchakda sinus va kosinus, tangens va kotangens o'rin almashadi. Bu imtihonda eng ko'p ishlatiladigan juftlik:

sin⁡(90∘−α)=cos⁡α\sin(90^\circ-\alpha)=\cos\alpha
tg⁡(90∘−α)=ctg⁡α\operatorname{tg}(90^\circ-\alpha)=\operatorname{ctg}\alpha

Masalan, sin⁡70∘=cos⁡20∘\sin 70^\circ=\cos 20^\circ, tg⁡35∘=ctg⁡55∘\operatorname{tg}35^\circ=\operatorname{ctg}55^\circ. Natijada bunday burchaklar juftlab qisqaradi yoki qo'shiladi:

IfodaSababiQiymati
Ifodatg⁡35∘⋅tg⁡55∘\operatorname{tg}35^\circ\cdot\operatorname{tg}55^\circSababitg⁡55∘=ctg⁡35∘\operatorname{tg}55^\circ=\operatorname{ctg}35^\circQiymati11
Ifodalog⁡2ctg⁡35∘+log⁡2ctg⁡55∘\log_2\operatorname{ctg}35^\circ+\log_2\operatorname{ctg}55^\circSababilogarifmlar yig'indisi log⁡21\log_2 1Qiymati00
Ifodasin⁡210∘+sin⁡280∘\sin^2 10^\circ+\sin^2 80^\circSababisin⁡80∘=cos⁡10∘\sin 80^\circ=\cos 10^\circQiymati11
Ifodasin⁡π8−cos⁡3π8\sin\dfrac{\pi}{8}-\cos\dfrac{3\pi}{8}Sababiπ8+3π8=π2\dfrac{\pi}{8}+\dfrac{3\pi}{8}=\dfrac{\pi}{2}Qiymati00
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash