Sinusi 21 ga teng burchaklar cheksiz ko'p: 30∘,150∘,390∘ va hokazo. Teskari funksiya shulardan bittasini, belgilangan oraliqdagisini tanlaydi: arcsin21=6π. Oraliqni bilmaslik bu mavzudagi eng asosiy xato manbai, masalan, arccos(−21) javobi −3π emas, 32π.
Ta'riflar
Funksiya
Ma'nosi
a qiymatlari
Burchak oralig'i
Funksiyaarcsina
Ma'nosisinusi a ga teng burchak
a qiymatlari−1≤a≤1
Burchak oralig'i[−2π;2π]
Funksiyaarccosa
Ma'nosikosinusi a ga teng burchak
a qiymatlari−1≤a≤1
Burchak oralig'i[0;π]
Funksiyaarctga
Ma'nositangensi a ga teng burchak
a qiymatlariistalgan son
Burchak oralig'i(−2π;2π)
Funksiyaarcctga
Ma'nosikotangensi a ga teng burchak
a qiymatlariistalgan son
Burchak oralig'i(0;π)
Bu oraliqlarda funksiya har bir qiymatni bir marta qabul qiladi, shuning uchun burchak yagona. Arktangens oralig'ining uchlari kirmaydi, chunki tg(±2π) mavjud emas. Arkkotangens oralig'ining uchlari kirmaydi, chunki ctg0 va ctgπ mavjud emas.
arcsina=φ degani: sinφ=a va −2π≤φ≤2π.arccosa=φ degani: cosφ=a va 0≤φ≤π.arcsin2 va arccos(−1,5) mavjud emas.
Yaxlit chiziq y=arcsinx, u o'sadi. Punktir chiziq y=arccosx, u kamayadi. Ikkalasi faqat [−1;1] da mavjud
Jadval qiymatlari
a
arcsina
arccosa
a−1
arcsina−2π
arccosaπ
a−23
arcsina−3π
arccosa65π
a−22
arcsina−4π
arccosa43π
a−21
arcsina−6π
arccosa32π
a0
arcsina0
arccosa2π
a21
arcsina6π
arccosa3π
a22
arcsina4π
arccosa4π
a23
arcsina3π
arccosa6π
a1
arcsina2π
arccosa0
a
arctga
arcctga
a−3
arctga−3π
arcctga65π
a−1
arctga−4π
arcctga43π
a−33
arctga−6π
arcctga32π
a0
arctga0
arcctga2π
a33
arctga6π
arcctga3π
a1
arctga4π
arcctga4π
a3
arctga3π
arcctga6π
Asosiy xossalar
arcsin(−a)=−arcsina
arccos(−a)=π−arccosa
∣a∣≤1
arctg(−a)=−arctga
arcctg(−a)=π−arcctga
Istalgan a
arcsina+arccosa=2π
arctga+arcctga=2π
Birinchisi ∣a∣≤1 da, ikkinchisi istalgan a da
Isbot: φ=2π−arcsina burchak [0;π] da yotadi va cosφ=sin(arcsina)=a, demak φ=arccosa.
O'sish va kamayish: arcsinx va arctgx o'sadi, arccosx va arcctgx kamayadi. Bu tengsizliklarda hal qiluvchi: kamayuvchi funksiyadan qutulganda tengsizlik belgisi almashadi.
Funksiya va teskari funksiya
sin(arcsina)=a
cos(arccosa)=a
Faqat ∣a∣≤1 da
tg(arctga)=a
ctg(arcctga)=a
Istalgan a da
Teskari tartibda tenglik faqat asosiy oraliqda o'rinli:
Tenglik
Faqat shu x da
arcsin(sinx)=x
x∈[−2π;2π]
arccos(cosx)=x
x∈[0;π]
arctg(tgx)=x
x∈(−2π;2π)
arcctg(ctgx)=x
x∈(0;π)
Oraliqdan tashqarida avval keltirish formulasi bilan burchakni asosiy oraliqqa o'tkazamiz:
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash