sinx=21 tenglamaning ildizlari cheksiz ko'p, chunki sinus davriy. Shuning uchun javob seriya ko'rinishida yoziladi, kesma berilganda esa undan keraklilari tanlanadi. Har qanday trigonometrik tenglama oxirida eng oddiy tenglamalarga keladi, shuning uchun avval ularni yechamiz, keyin keltirish usullarini ko'ramiz.
Eng oddiy tenglamalar
Tenglama
Yechim
Sharti
Tenglamasinx=a
Yechimx=(−1)narcsina+πn
Sharti∣a∣≤1;∣a∣>1 da yechim yo'q
Tenglamacosx=a
Yechimx=±arccosa+2πn
Sharti∣a∣≤1;∣a∣>1 da yechim yo'q
Tenglamatgx=a
Yechimx=arctga+πn
Shartiistalgan a
Tenglamactgx=a
Yechimx=arcctga+πn
Shartiistalgan a
Hamma joyda n∈Z. Sinus formulasi aslida ikkita seriyani bitta qatorga yozadi: juft n da x=arcsina+2πk, toq n da x=π−arcsina+2πk. Kesmadan ildiz tanlashda ikki seriyali yozuv qulayroq.
sinx=21 ildizlari: 6π+2πn va 65π+2πn. Ordinata bo'yicha ikki nuqtacosx=21 ildizlari: ±3π+2πn. Abssissa bo'yicha ikki nuqta
Xususiy holatlar
Quyidagilarda umumiy formula emas, soddaroq yozuv ishlatiladi. Ularda davr π bo'lishi yoki 2π bo'lishiga e'tibor bering.
Tenglama
Yechim
sinx=0
x=πn
sinx=1
x=2π+2πn
sinx=−1
x=−2π+2πn
cosx=0
x=2π+πn
cosx=1
x=2πn
cosx=−1
x=π+2πn
tgx=0
x=πn
tgx=1
x=4π+πn
tgx=−1
x=−4π+πn
ctgx=0
x=2π+πn
ctgx=1
x=4π+πn
ctgx=−1
x=43π+πn
O'ng tomon manfiy bo'lganda:
sinx=−a uchun x=(−1)n+1arcsina+πn.
cosx=−a uchun x=±(π−arccosa)+2πn.
tgx=−a uchun x=−arctga+πn.
ctgx=−a uchun x=π−arcctga+πn.
Jadvalda bo'lmagan qiymatda javob arkfunksiya bilan qoladi: tgx=2 uchun x=arctg2+πn.
Argument murakkab bo'lganda
sin(kx+b)=a ko'rinishida avval kx+b butun qavsni yechamiz, keyin x ni topamiz. Bo'lganda davr ham bo'linadi. Masalan:
cos(2x−3π)=21
2x−3π=±3π+2πn
Demak, x=3π+πn yoki x=πn
Ikki funksiyaning tengligi
Tenglama
Yechim
Sharti
TenglamasinA=sinB
YechimA=B+2πn yoki A=π−B+2πn
Shartihar qanday A,B
TenglamacosA=cosB
YechimA=B+2πn yoki A=−B+2πn
Shartihar qanday A,B
TenglamatgA=tgB
YechimA=B+πn
SharticosA=0,cosB=0
TenglamactgA=ctgB
YechimA=B+πn
ShartisinA=0,sinB=0
TenglamasinA=cosB
YechimsinA=sin(2π−B) ga keltiramiz
Shartihar qanday A,B
Tangensli holatda shart muhim. tg3x=tgx dan 3x=x+πn, ya'ni x=2πn. Lekin toq n da tgx mavjud emas, shuning uchun javob faqat x=πk.
Kvadrat tenglamaga keltirish
Ifodada bitta funksiya qatnashsa yoki ayniyat bilan bitta funksiyaga keltirilsa, uni t deb belgilaymiz. Sinus va kosinus uchun ∣t∣≤1 shartni albatta tekshiramiz, tangens uchun bunday cheklov yo'q. Bitta funksiyaga keltirish yo'llari:
Ko'rinish
Almashtirish
Natija
Ko'rinishcos2x va sinx
Almashtirishcos2x=1−sin2x
Natijasinx ga nisbatan kvadrat
Ko'rinishsin2x va cosx
Almashtirishsin2x=1−cos2x
Natijacosx ga nisbatan kvadrat
Ko'rinishcos2x va sinx
Almashtirishcos2x=1−2sin2x
Natijasinx ga nisbatan kvadrat
Ko'rinishcos2x va cosx
Almashtirishcos2x=2cos2x−1
Natijacosx ga nisbatan kvadrat
Ko'rinishcos4x va cos2x
Almashtirishcos4x=2cos22x−1
Natijacos2x ga nisbatan kvadrat
Ko'rinishtgx va ctgx
Almashtirishctgx=tgx1
Natijatgx ga nisbatan kasr
Ko'rinishcos2x1 va tgx
Almashtirishcos2x1=1+tg2x
Natijatgx ga nisbatan kvadrat
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash