n-darajali ildiz va ratsional ko'rsatkichli daraja
Hajmi 27 kub santimetr bo'lgan kubning qirrasi 327=3 santimetr. Xuddi shunday, 832 yozuvi ham ildizning boshqacha ko'rinishi: u 382=4 ga teng. Bu darsda istalgan darajali ildiz, uning xossalari va kasr ko'rsatkichli darajalar bilan ishlash o'rganiladi.
n-darajali ildiz
n≥2 natural son bo'lsin. a sonning n-darajali ildizi deb n-darajasi a ga teng bo'lgan songa aytiladi. Juft n da faqat manfiy bo'lmagan qiymat olinadi.
Xossa
Toq n
Juft n
XossaQaysi a uchun mavjud
Toq nhar qanday a
Juft nfaqat a≥0
XossaQiymat ishorasi
Toq na ning ishorasi bilan bir xil
Juft nmanfiy emas
XossaMisol
Toq n3−27=−3,5−32=−2
Juft n416=2,4−16 mavjud emas
Xossaxn=a yechimlari
Toq nbitta: x=na
Juft na>0 da ikkita: x=±na;a=0 da bitta: x=0;a<0 da yo'q
Quyidagi darajalar ko'p kerak bo'ladi. Katta sonlarni ham shu tarzda taniymiz: 2187=37,1024=210.
Asos
n=2
n=3
n=4
Asos2
n=24
n=38
n=416
Asos3
n=29
n=327
n=481
Asos4
n=216
n=364
n=4256
Asos5
n=225
n=3125
n=4625
Asos7
n=249
n=3343
n=42401
Asos
n=5
n=6
Asos2
n=532
n=664
Asos3
n=5243
n=6729
Asos4
n=51024
n=64096
Asos5
n=53125
n=615625
Asos7
n=516807
n=6117649
Darajaning ildizi: toq va juft
nan=a(ntoq)
nan=∣a∣(njuft)
Juft darajali ildiz manfiy bo'lmaydi, shuning uchun modul paydo bo'ladi
Ifoda
Hisob
Qiymat
Ifoda3(−4)3
Hisobtoq daraja, son o'zgarmaydi
Qiymat−4
Ifoda3−43
Hisob−43=−64,3−64
Qiymat−4
Ifoda4(−3)4
Hisob∣−3∣
Qiymat3
Ifoda6(1−2)6
Hisob∣1−2∣,2>1
Qiymat2−1
Ildiz xossalari
Juft n da quyidagilar a≥0,b≥0 uchun o'rinli, toq n da birinchi ikkisi har qanday ishorada ishlaydi. Maxraj nolga teng bo'lmasligi shart.
Xossa
Misol
nab=na⋅nb
34⋅316=364=4
nba=nbna
32354=327=3
(na)k=nak
(38)2=364=4
mna=mna
364=664=2
nkamk=nam
425=5,68=2
Ichma-ich ildizlarda darajalar ko'paytiriladi va son toza chiqadi: 37291=6361=31.
Daraja ko'rsatkichi bilan ildiz darajasini qisqartirish faqat a≥0 da to'g'ri: 6(−2)2=64=32,3−2 emas.
Ildiz ostidan chiqarish va o'xshash ildizlar
nanb=anb(a,b≥0)
4a4b=∣a∣4b(b≥0)
Kub ildizda to'liq kub, to'rtinchi darajali ildizda to'rtinchi daraja ajratiladi. Toq n da a va b istalgan ishorali bo'lishi mumkin
324+381−3192
=233+333−433=33
O'xshash ildizlar: darajasi ham, ildiz ostisi ham bir xil
Kasr ildiz ostida bo'lsa, maxrajni to'liq kubga to'ldiramiz. 321=384=234,3274=334,332=234. Shuning uchun:
4321+63274−332
=234+234−234=234
Har xil darajali ildizlar
Ildiz darajalarini umumiy songa, ya'ni ularning EKUKiga keltiramiz. Bu ildizlarni ko'paytirish va solishtirish uchun kerak:
2⋅33=623⋅632=672
2 va 3 ning EKUKi 6
Solishtirish: 2=68,33=69, demak 2<33.
Musbat son uchun oltinchi darajali ildiz kub ildizning kvadrat ildizi. 3−2 musbat bo'lgani uchun 6(3−2)2=33−2. To'rtinchi darajali ildiz ikki marta kvadrat ildiz, shuning uchun u ikki marta ochiladi:
497+563
=97+22352
=7+43=2+3
49+48=97,49⋅48=2352; keyin 7+43=(2+3)2
Kub ildizni oltinchi darajali ildizga keltirish uchun ildiz ostini kvadratga oshiramiz: a,b≥0 da 3a⋅6b=6a2b. Masalan, (1+3)2=4+23, shuning uchun:
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash