Maosh 4000000 so'm va u 15% ga oshsa, yangi maosh 4600000 so'm. Bir narsa 60% ga qimmat bo'lsa, ikkinchisi undan 60% emas, 37,5% ga arzon. Foiz masalalaridagi deyarli barcha xatolar shundan: foiz qaysi sondan olinayotgani aniqlanmaydi. Bu darsda foizning ta'rifi, uch asosiy masala va imtihon turlari beriladi.
Foiz nima
Sonning foizi uning yuzdan bir qismidir.
1%=1001=0,01
p%=100p
Foiz
O'nli va oddiy kasr
1%
0,01=1001
5%
0,05=201
10%
0,1=101
12,5%
0,125=81
20%
0,2=51
25%
0,25=41
40%
0,4=52
50%
0,5=21
75%
0,75=43
100%
1, butun son
Uch asosiy masala
So'ralgani
Formula
Misol
So'ralgania ning p% i
Formulaa⋅100p
Misol60 ning 35% i: 60⋅0,35=21
So'ralganip% i b bo'lgan son
Formulab:100p
Misol35% i 21 bo'lgan son: 21:0,35=60
So'ralgania soni b ning necha foizi (b=0)
Formulaba⋅100%
Misol21 soni 60 ning: 6021⋅100%=35%
Ikkinchi va uchinchi masalada avval qaysi son butun, ya'ni 100% ekanini aniqlaymiz. "a soni b ning necha foizi" gapida butun son b: "ning" qo'shimchasi olgan so'z.
Oshirish va kamaytirish
a⋅(1+100p)
a ni p% ga oshirish: 100% ga yana p% qo'shiladi
a⋅(1−100p)
a ni p% ga kamaytirish: 100% dan p% ayriladi
O'zgarishdan keyingi son berilib, oldingisi so'ralsa, ko'paytuvchiga bo'lamiz. Masala: 15% ga arzonlashgach, narx 2550 so'm bo'ldi. Noma'lum x: dastlabki narx. Tenglama: 0,85x=2550,x=3000. Tekshiruv: 3000 ning 15% i 450,3000−450=2550.
Xato yo'l: 2550 ga uning 15% ini qo'shish, chunki 15% yangi narxdan emas, dastlabkisidan olingan.
Matnda
Formulada
a soni b dan 25% ga katta
a=1,25b
a soni b dan 25% ga kichik
a=0,75b
a soni b ning 25% i
a=0,25b
a soni b dan 100% ga katta
a=2b, ya'ni 2 marta katta
a soni b dan 200% ga katta
a=3b, ya'ni 3 marta katta
a soni b ning 200% i
a=2b
Necha foiz ko'p, necha foiz kam
Taqqoslashda foiz "-dan" qo'shimchasi turgan sondan olinadi. Shuning uchun "A soni B dan necha foiz ko'p" va "B soni A dan necha foiz kam" savollarining javobi har xil.
BA−B⋅100%
A>B>0.A soni B dan shuncha foiz ko'p
AA−B⋅100%
A>B>0.B soni A dan shuncha foiz kam
Masala: A ishchi B ishchidan 60% ko'p haq oladi. B ishchi A dan necha foiz kam oladi? Noma'lum: B ning haqi B, u har qanday musbat son bo'lishi mumkin va javobda qisqaradi.
Miqdor
Ifoda
B ning haqi
B
A ning haqi
1,6B
farq
0,6B
farqning A dagi ulushi
1,6B0,6B=0,375
Tekshiruv: B=100 da A 160 oladi. 160 ning 37,5% i 60,160−60=100. Javob: 37,5%.
A soni B dan ko'p
B soni A dan kam
Hisob
A soni B dan ko'p25%
B soni A dan kam20%
Hisob1,250,25=0,2
A soni B dan ko'p50%
B soni A dan kam3331%
Hisob1,50,5=31
A soni B dan ko'p60%
B soni A dan kam37,5%
Hisob1,60,6=0,375
A soni B dan ko'p100%
B soni A dan kam50%
Hisob21=0,5
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash