Katetlari 6 va 8 bo'lgan uchburchakning gipotenuzasi 10, balandligi 4,8, ichki aylana radiusi 2, tashqi aylana radiusi 5. Bularning barchasi bitta rasmdan chiqadi. To'g'ri burchakli uchburchak planimetriyaning eng boy qismi: deyarli har bir geometriya masalasi unga keltiriladi.
Pifagor teoremasi
To'g'ri burchak qarshisidagi tomon gipotenuza, qolgan ikkitasi katetlar. Katetlar kvadratlari yig'indisi gipotenuza kvadratiga teng.
∠C=90∘,a va b katetlar, c gipotenuza
a2+b2=c2
c=a2+b2
a=c2−b2
Gipotenuza doim eng katta tomon
Teskari teorema: a2+b2=c2 bajarilsa, uchburchak to'g'ri burchakli va c qarshisidagi burchak to'g'ri. 7,24,25 uchburchagi shunday: 49+576=625.
Pifagor uchligi
Karralilari
3,4,5
6,8,10;9,12,15;15,20,25
5,12,13
10,24,26;15,36,39
8,15,17
16,30,34
7,24,25
14,48,50
20,21,29;9,40,41
Katetlar nisbati berilsa, a=3k,b=4k deb olamiz. Gipotenuza 35 bo'lsa, 5k=35,k=7, kichik katet 21. Gipotenuza katetdan aniq songa katta bo'lsa, c=b+9 deb Pifagorga qo'yamiz, kvadratlar qisqaradi va chiziqli tenglama qoladi.
Trigonometrik nisbatlar
α o'tkir burchak, a uning qarshisidagi katet, b yopishgan katet, c gipotenuza bo'lsin:
sinα=ca
cosα=cb
Qarshi katet va yopishgan katet gipotenuzaga nisbati
tgα=ba
ctgα=ab
Qarshi katet yopishganga va aksincha
Bundan katetni topish qoidalari: a=csinα=btgα,b=ccosα=actgα. Ikkala o'tkir burchak yig'indisi 90∘ bo'lgani uchun sinβ=cosα,cosβ=sinα,tgβ=ctgα. Pifagordan sin2α+cos2α=1 kelib chiqadi.
30∘ qarshisidagi katet gipotenuzaning yarmi. Tomonlar nisbati 1:3:2Teng yonli to'g'ri burchakli uchburchak. Tomonlar nisbati 1:1:2
Teskari fakt ham o'rinli: katet gipotenuzaning yarmiga teng bo'lsa, uning qarshisidagi burchak 30∘. Burchaklar 1:1:2 nisbatda bo'lsa, ular 45∘,45∘,90∘;1:2:3 nisbatda bo'lsa, 30∘,60∘,90∘.
Bir burchagi 60∘ bo'lgan shakldan perpendikulyar tushirilsa, 30∘ li uchburchak hosil bo'ladi: AD=5,AE=10,ED=53
Gipotenuzaga balandlik
CH=h.BH=p va AH=q katetlarning gipotenuzadagi proyeksiyalari: a ning proyeksiyasi p,b ning proyeksiyasi q,p+q=c
Balandlik uchburchakni o'zaro va berilganga o'xshash ikki uchburchakka ajratadi. Barcha formulalar shu o'xshashlikdan chiqadi:
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash