Kirish

Sinuslar va kosinuslar teoremalari

Tomonlari 77 va 88, orasidagi burchagi 120∘120^\circ bo'lgan uchburchakning uchinchi tomoni butun son chiqadi: 1313. To'g'ri burchak yo'q joyda Pifagor ishlamaydi, uning o'rnini kosinuslar teoremasi egallaydi. Sinuslar teoremasi esa tomonni qarshisidagi burchak va tashqi aylana radiusi bilan bog'laydi. Bu ikki teorema bilan istalgan uchburchak yechiladi.

Belgilashlar va burchaklar qiymatlari

aa, bb, cc tomonlar, α\alpha, β\beta, γ\gamma mos ravishda ular qarshisidagi burchaklar, ya'ni a=BCa=BC qarshisida ∠A=α\angle A=\alpha, RR tashqi chizilgan aylana radiusi.

α\alphasin⁡α\sin\alphacos⁡α\cos\alpha
α\alpha30∘30^\circsin⁡α\sin\alpha12\dfrac{1}{2}cos⁡α\cos\alpha32\dfrac{\sqrt3}{2}
α\alpha45∘45^\circsin⁡α\sin\alpha22\dfrac{\sqrt2}{2}cos⁡α\cos\alpha22\dfrac{\sqrt2}{2}
α\alpha60∘60^\circsin⁡α\sin\alpha32\dfrac{\sqrt3}{2}cos⁡α\cos\alpha12\dfrac{1}{2}
α\alpha90∘90^\circsin⁡α\sin\alpha11cos⁡α\cos\alpha00
α\alpha120∘120^\circsin⁡α\sin\alpha32\dfrac{\sqrt3}{2}cos⁡α\cos\alpha−12-\dfrac{1}{2}
α\alpha135∘135^\circsin⁡α\sin\alpha22\dfrac{\sqrt2}{2}cos⁡α\cos\alpha−22-\dfrac{\sqrt2}{2}
α\alpha150∘150^\circsin⁡α\sin\alpha12\dfrac{1}{2}cos⁡α\cos\alpha−32-\dfrac{\sqrt3}{2}
α\alpha15∘15^\circsin⁡α\sin\alpha6−24\dfrac{\sqrt6-\sqrt2}{4}cos⁡α\cos\alpha6+24\dfrac{\sqrt6+\sqrt2}{4}
α\alpha75∘75^\circ, 105∘105^\circsin⁡α\sin\alpha6+24\dfrac{\sqrt6+\sqrt2}{4}cos⁡α\cos\alpha75∘75^\circ da 6−24\dfrac{\sqrt6-\sqrt2}{4}, 105∘105^\circ da −6−24-\dfrac{\sqrt6-\sqrt2}{4}
sin⁡105∘=sin⁡(60∘+45∘)\sin 105^\circ=\sin(60^\circ+45^\circ)
=32⋅22+12⋅22=\frac{\sqrt3}{2}\cdot\frac{\sqrt2}{2}+\frac{1}{2}\cdot\frac{\sqrt2}{2}
=6+24=\frac{\sqrt6+\sqrt2}{4}
Jadvaldagi qiymat yig'indi sinusi formulasi bilan shu tarzda topiladi
2+3=6+22\sqrt{2+\sqrt3}=\frac{\sqrt6+\sqrt2}{2}
Bu qiymat ildiz ostida ham uchraydi: o'ng tomon kvadrati 8+2124=2+3{\dfrac{8+2\sqrt{12}}{4}=2+\sqrt3}

Uchburchakda hamma burchak 0∘0^\circ va 180∘180^\circ orasida, shuning uchun sinus doim musbat, kosinus esa o'tkir burchakda musbat, o'tmasda manfiy. Sinus ma'lum bo'lsa, cos⁡γ=±1−sin⁡2γ\cos\gamma=\pm\sqrt{1-\sin^2\gamma}, ishora burchak turiga qarab tanlanadi.

Kosinuslar teoremasi

c2=a2+b2−2abcos⁡γc^2=a^2+b^2-2ab\cos\gamma
Tomon kvadrati: qolgan ikki tomon kvadratlari yig'indisi minus ularning ikkilangan ko'paytmasi va orasidagi burchak kosinusi
αcbahABCH
Isbot uchun CHCH balandlikni tushiramiz
CH=bsin⁡αCH=b\sin\alpha
AH=bcos⁡αAH=b\cos\alpha
BH=c−bcos⁡αBH=c-b\cos\alpha
a2=CH2+BH2a^2=CH^2+BH^2
a2=b2+c2−2bccos⁡αa^2=b^2+c^2-2bc\cos\alpha
CHBCHB uchburchakda Pifagor, keyin sin⁡2α+cos⁡2α=1{\sin^2\alpha+\cos^2\alpha=1}

Teorema har qanday burchak uchun o'rinli. γ=90∘\gamma=90^\circ da cos⁡γ=0\cos\gamma=0 va Pifagor qoladi. O'tmas burchakda minus ishora plyusga aylanadi: 120∘120^\circ da c2=a2+b2+abc^2=a^2+b^2+ab, 60∘60^\circ da c2=a2+b2−abc^2=a^2+b^2-ab.

cos⁡γ=a2+b2−c22ab\cos\gamma=\frac{a^2+b^2-c^2}{2ab}
Uch tomon ma'lum bo'lsa, burchak topiladi. Manfiy natija o'tmas burchakni bildiradi
cos⁡γ=9+25−4930=−12\cos\gamma=\frac{9+25-49}{30}=-\frac{1}{2}
Tomonlar 33, 55, 77 da eng katta burchak 120∘120^\circ

Teskari masala: a2=b2+c2−2 bca^2=b^2+c^2-\sqrt2\,bc ko'rinish berilsa, uni teorema bilan solishtiramiz: 2cos⁡α=22\cos\alpha=\sqrt2, ya'ni α=45∘\alpha=45^\circ.

Eng katta tomon cc uchunUchburchakMisol
Eng katta tomon cc uchunc2<a2+b2c^2<a^2+b^2Uchburchako'tkir burchakliMisol5, 6, 75,\ 6,\ 7: 49<6149<61
Eng katta tomon cc uchunc2=a2+b2c^2=a^2+b^2Uchburchakto'g'ri burchakliMisol5, 12, 135,\ 12,\ 13: 169=169169=169
Eng katta tomon cc uchunc2>a2+b2c^2>a^2+b^2Uchburchako'tmas burchakliMisol4, 5, 74,\ 5,\ 7: 49>4149>41
c2=(a+b)2−2ab(1+cos⁡γ)c^2=(a+b)^2-2ab(1+\cos\gamma)
a+ba+b va γ\gamma berilganda abab topiladi, undan yuz: S=12absin⁡γS=\dfrac{1}{2}ab\sin\gamma

α=60∘\alpha=60^\circ bo'lsa, a2=b2−bc+c2a^2=b^2-bc+c^2, shuning uchun:

b3+c3=(b+c)(b2−bc+c2)b^3+c^3=(b+c)(b^2-bc+c^2)
=(b+c)a2=(b+c)a^2
a3+b3+c3a+b+c=a2\frac{a^3+b^3+c^3}{a+b+c}=a^2
Tomonlar emas, ifoda so'ralganda shunday qisqarishlar qidiriladi

Tangens so'ralsa, avval kosinus, keyin sinus topiladi va tg γ=sin⁡γcos⁡γ{\mathrm{tg}\,\gamma=\dfrac{\sin\gamma}{\cos\gamma}}. Tomonlar 55, 66, 77 da 55 qarshisidagi burchak uchun:

Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash