Kirish

Silindr, konus va shar

Aylanish jismlari kombinatsiyasi o'q kesimida tekis masalaga aylanadi: konusga ichki chizilgan shar o'q kesimi uchburchagiga ichki chizilgan aylana bilan bir xil. Radiusi 99, balandligi 1212 konusda r=Sp=10824=92r=\dfrac{S}{p}=\dfrac{108}{24}=\dfrac{9}{2}. Bu darsda barcha asosiy juftliklar, formulalar va eng katta hajm masalalari beriladi.

Silindrga ichki chizilgan shar

Silindrga shar faqat o'q kesimi kvadrat bo'lganda ichki chiziladi: H=2RH=2R, shar radiusi RR.

ABCDKO
O'q kesimi: kvadrat va unga ichki chizilgan aylana
KattalikSilindrSharNisbat
KattalikHajmSilindr2πR32\pi R^3Shar43πR3\dfrac{4}{3}\pi R^3NisbatVsharVsil=23\dfrac{V_{\text{shar}}}{V_{\text{sil}}}=\dfrac{2}{3}
KattalikTo'la sirtSilindr6πR26\pi R^2Shar4πR24\pi R^2Nisbat23\dfrac{2}{3}
KattalikYon sirt va sferaSilindr4πR24\pi R^2Shar4πR24\pi R^2Nisbat11

Shart H=2RH=2R bajarilmasa, silindr ichidagi eng katta shar radiusi min⁡(R,H2)\min\left(R,\dfrac{H}{2}\right). Radiusi 66, balandligi 88 silindrdan yo'nilgan eng katta shar radiusi 44, u yon sirtga urinmaydi. π≈3\pi\approx 3 da chiqindi:

3⋅36⋅8−43⋅3⋅643\cdot 36\cdot 8-\frac43\cdot 3\cdot 64
=864−256=608=864-256=608

Sharga ichki chizilgan silindr

O'q kesimi to'g'ri to'rtburchak, uning diagonali shar diametri. Bu yerda shar radiusi RR, silindr radiusi rr.

R2=r2+(H2)2R^2=r^2+\left(\frac{H}{2}\right)^2
Sharga istalgan silindr ichki chiziladi
13512ABCDKO
R=13R=13, H=10H=10: r=12r=12
ShartNatijaQiymat
ShartO'q kesimi kvadratNatijar=R2r=\dfrac{R}{\sqrt2}, H=R2H=R\sqrt2QiymatV=πR32V=\dfrac{\pi R^3}{\sqrt2}
ShartHajm eng kattaNatijaH=2R3H=\dfrac{2R}{\sqrt3}, r2=2R23r^2=\dfrac{2R^2}{3}QiymatVmax⁡=4πR333V_{\max}=\dfrac{4\pi R^3}{3\sqrt3}
ShartYon sirt eng kattaNatijar=H2=R2r=\dfrac{H}{2}=\dfrac{R}{\sqrt2}QiymatSmax⁡=2πR2S_{\max}=2\pi R^2

Eng katta hajm, bu yerda 0<H<2R{0<H<2R}:

V=πH(R2−H24)V=\pi H\left(R^2-\frac{H^2}{4}\right)
V′(H)=π(R2−3H24)=0V'(H)=\pi\left(R^2-\frac{3H^2}{4}\right)=0

Eng katta yon sirt:

r⋅H2≤12(r2+H24)r\cdot\frac{H}{2}\le\frac{1}{2}\left(r^2+\frac{H^2}{4}\right)
=R22=\frac{R^2}{2}
Tenglik r=H2{r=\dfrac{H}{2}} da

Yarim sharga ichki chizilgan silindr. Pastki asos yarim shar asosida yotadi, shuning uchun to'liq HH turadi, H2{\dfrac{H}{2}} emas:

R2=r2+H2R^2=r^2+H^2
Yarim shar
H=R3H=\frac{R}{\sqrt3}
r2=2R23r^2=\frac{2R^2}{3}
Yarim shardagi eng katta hajmli silindr

Konusga ichki chizilgan shar

Shar konus asosiga va yon sirtiga urinadi, markazi balandlikda. O'q kesimida uchburchakka ichki chizilgan aylana. RR konus radiusi, ρ\rho shar radiusi.

ρ=RHR+l\rho=\frac{RH}{R+l}
ρ=Rtg⁡α2\rho=R\operatorname{tg}\frac{\alpha}{2}
Sp\dfrac{S}{p} formulasi: S=RHS=RH, p=R+lp=R+l. α\alpha yasovchi va asos orasidagi burchak
12915ACIKOST
TT urinish nuqtasi, KTKT urinish aylanasi radiusi

Yasovchi va balandlik orasidagi β\beta burchak orqali: SI=ρsin⁡βSI=\dfrac{\rho}{\sin\beta}, ya'ni H=ρ+ρsin⁡βH=\rho+\dfrac{\rho}{\sin\beta}.

O'q kesimiρ\rho
To'g'ri burchakli uchburchak, H=RH=RR(2−1)R(\sqrt2-1)
Muntazam uchburchak, H=R3H=R\sqrt3H3=R3\dfrac{H}{3}=\dfrac{R}{\sqrt3}
l=3Rl=3R, H=22 RH=2\sqrt2\,RH4\dfrac{H}{4}
Ma'ruzaning davomi kirgandan keyin ochiladiBu — ma'ruzaning boshi. To'liq matn, ovozli doska, yechimli misollar va topshiriqlar Premium bilan.Davomini o'qish
Endi doskada ko'ringUstoz ovozi bilan qadam-baqadam yechim, 10 ta yechimli misol va 10 ta topshiriq.Darsni boshlash